గుడ్‌న్యూస్..! ఫలించిన రేవంత్ రెడ్డి దౌత్యం.. తుమ్మిడిహెట్టి ఎత్తు పెంపునకు ఫడ్నవీస్ సానుకూలం!

తెలంగాణలో సాగునీటి రంగానికి సంబంధించి కీలక పరిణామం చోటుచేసుకుంది. ప్రాణహిత నదిపై ప్రతిపాదించిన తుమ్మిడిహెట్టి బ్యారేజీ ఎత్తును 152 మీటర్లకు పెంచాలన్న తెలంగాణ ప్రభుత్వ ప్రతిపాదనపై మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి దేవేంద్ర ఫడ్నవీస్ సానుకూలంగా స్పందించారు. తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి నేతృత్వంలోని బృందం ముంబైలో జరిపిన చర్చల్లో ఈ అంశంపై ముందడుగు పడింది. గతంలో అంగీకరించిన 148 మీటర్ల ఎత్తును పునఃపరిశీలించేందుకు మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం సిద్ధంగా ఉన్నట్లు సంకేతాలు ఇచ్చింది. అయితే, బ్యారేజీ ఎత్తు పెంపునకు తుది అనుమతి వచ్చినట్లు భావించకూడదు. రెండు రాష్ట్రాల అధికారులు సాంకేతిక, పర్యావరణ, ముంపు ప్రభావం, పరిహారం వంటి అంశాలను సమగ్రంగా పరిశీలించిన తర్వాతే తుది నిర్ణయం వెలువడనుంది.

రేవంత్ రెడ్డి చర్చలతో ముందుకు కదిలిన ప్రాజెక్టు

తుమ్మిడిహెట్టి బ్యారేజీ నిర్మాణం తెలంగాణకు ఎంతో ప్రాధాన్యమైన అంశం. ముఖ్యంగా ఉమ్మడి ఆదిలాబాద్ జిల్లాలోని వ్యవసాయ భూములకు సాగునీరు అందించాలన్న లక్ష్యంతో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఈ ప్రాజెక్టును ముందుకు తీసుకెళ్తోంది. ఈ ప్రాంతంలో వర్షాధార వ్యవసాయంపై ఆధారపడే రైతులకు నీటి లభ్యత పెంచడం, గిరిజన ప్రాంతాల అభివృద్ధికి తోడ్పడడం ప్రభుత్వ లక్ష్యాల్లో ఉన్నాయి.

ఈ నేపథ్యంలో తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి దేవేంద్ర ఫడ్నవీస్‌తో సమావేశమయ్యారు. ప్రాణహిత నదిపై బ్యారేజీ నిర్మాణం, దాని ఎత్తు, నీటి తరలింపు సామర్థ్యం, మహారాష్ట్రలో ముంపు ప్రభావం వంటి అంశాలను వివరించారు. తెలంగాణకు అవసరమైన నీటిని సాధ్యమైనంత సమర్థంగా వినియోగించుకునేందుకు 152 మీటర్ల ఎత్తు అవసరమని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తన వాదనను వినిపించింది.

అంతర్రాష్ట్ర నదీ జలాలకు సంబంధించిన ప్రాజెక్టుల్లో రెండు రాష్ట్రాల మధ్య సమన్వయం అత్యంత కీలకం. ఒక రాష్ట్రం చేపట్టే నిర్మాణం మరో రాష్ట్రంలోని భూములు, ప్రజలు, పర్యావరణంపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉండటంతో పరస్పర అంగీకారం అవసరమవుతుంది. ఈ పరిస్థితుల్లో చర్చల ద్వారా సమస్యను పరిష్కరించేందుకు రేవంత్ రెడ్డి ప్రభుత్వం ప్రయత్నిస్తోంది. తాజాగా ఫడ్నవీస్ సానుకూలంగా స్పందించడం ఈ ప్రక్రియలో ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.

148 మీటర్ల నుంచి 152 మీటర్లకు ఎందుకు పెంచాలి?

తుమ్మిడిహెట్టి బ్యారేజీ ఎత్తుపై గతంలో జరిగిన ఒప్పందం ప్రకారం 148 మీటర్ల స్థాయిని పరిగణనలోకి తీసుకున్నారు. అయితే, ఆ ఎత్తుతో ఆశించిన పరిమాణంలో నీటిని తరలించడం కష్టమవుతుందని తెలంగాణ ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. అందుకే బ్యారేజీ ఎత్తును 152 మీటర్లకు పెంచాలని ప్రతిపాదించింది. ఈ నాలుగు మీటర్ల వ్యత్యాసం ప్రాజెక్టు ద్వారా నీటిని తరలించే విధానం, నీటి లభ్యత, నిర్మాణ రూపకల్పన వంటి అంశాలపై ప్రభావం చూపవచ్చని ఇంజినీరింగ్ అధికారులు వివరిస్తున్నారు.

తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రధానంగా గ్రావిటీ ద్వారా నీటిని తరలించే అవకాశంపై దృష్టి సారిస్తోంది. అంటే, సాధ్యమైన చోట నీటిని అధిక విద్యుత్ వినియోగం లేకుండా సహజ వాలు ఆధారంగా తరలించడమే ఈ విధానం ఉద్దేశం. బ్యారేజీ ఎత్తు తగిన స్థాయిలో ఉంటే నీటిని ముందుకు తీసుకెళ్లే మార్గంలో అనుకూలతలు పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. దీనివల్ల పంపింగ్ అవసరం, విద్యుత్ వినియోగం, నిర్వహణ వ్యయాలను తగ్గించే అవకాశాలను పరిశీలించవచ్చు.

అయితే, బ్యారేజీ ఎత్తు పెంచితే తప్పనిసరిగా ఎంత నీరు అందుబాటులోకి వస్తుంది, ఎంత మేరకు సాగునీటి ప్రయోజనం కలుగుతుంది అనే అంశాలను సాంకేతిక అధ్యయనాల ఆధారంగా నిర్ధారించాల్సి ఉంటుంది. నదిలో నీటి ప్రవాహం, వర్షపాతం, ఇతర ప్రాజెక్టుల వినియోగం, నీటి తరలింపు మార్గం వంటి అంశాలు కూడా ఇందులో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.

రెండు లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు అందించడమే లక్ష్యం

తుమ్మిడిహెట్టి బ్యారేజీతో ఉమ్మడి ఆదిలాబాద్ జిల్లాలో సుమారు రెండు లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు అందించాలన్నది తెలంగాణ ప్రభుత్వ లక్ష్యంగా ఉంది. ఈ ప్రాంతంలోని రైతులకు వ్యవసాయానికి అవసరమైన నీరు అందుబాటులోకి వస్తే పంటల సాగులో స్థిరత్వం పెరిగే అవకాశం ఉంది. వర్షాలు సకాలంలో కురవకపోయినా సాగునీటి వనరు అందుబాటులో ఉంటే రైతులు పంటల ప్రణాళికను మెరుగ్గా రూపొందించుకోగలరు.

ప్రత్యేకించి గిరిజనులు అధికంగా నివసించే ప్రాంతాల్లో వ్యవసాయ అభివృద్ధికి నీటి వనరులు ఎంతో అవసరం. సాగునీటి సదుపాయాలు మెరుగుపడితే పంటల దిగుబడిని పెంచుకోవడానికి, వ్యవసాయ ఆదాయాన్ని స్థిరపరచుకోవడానికి అవకాశం ఏర్పడుతుంది. అయితే, ఈ ప్రయోజనాలు ప్రాజెక్టు నిర్మాణం పూర్తవడం, నీటి సరఫరా వ్యవస్థ అందుబాటులోకి రావడం, కాల్వలు లేదా ఇతర తరలింపు మార్గాలు సిద్ధం కావడంపై ఆధారపడి ఉంటాయి.

తుమ్మిడిహెట్టి ప్రాజెక్టు ద్వారా ప్రయోజనం పొందే ప్రాంతాలకు నీటిని ఎలా తీసుకెళ్లాలి, ఏ మార్గం ఆర్థికంగా అనుకూలంగా ఉంటుంది, భూసేకరణ ఎంత అవసరం వంటి అంశాలపై కూడా స్పష్టత రావాలి. బ్యారేజీ ఎత్తుపై నిర్ణయం తీసుకున్న తర్వాతే ఈ పనులను మరింత నిర్దిష్టంగా ముందుకు తీసుకెళ్లేందుకు వీలవుతుంది.

ముంపు ప్రభావంపై మహారాష్ట్ర ఆందోళనలు

బ్యారేజీ ఎత్తును పెంచే ప్రతిపాదనలో ప్రధానంగా పరిశీలించాల్సిన అంశం మహారాష్ట్రలోని భూములపై పడే ప్రభావం. నీటి మట్టం పెరిగినప్పుడు నదికి ఇరువైపులా ఉన్న భూముల్లో ఎంత మేరకు ముంపు ఏర్పడుతుంది? వ్యవసాయ భూములకు నష్టం ఎంత ఉంటుంది? నివాస ప్రాంతాలు ప్రభావితమవుతాయా? పర్యావరణంపై ఎలాంటి మార్పులు సంభవిస్తాయి? అనే ప్రశ్నలకు స్పష్టమైన సమాధానాలు అవసరం.

తెలంగాణ నీటిపారుదల శాఖ అధికారుల సమీక్షలో అందించిన అంచనాల ప్రకారం, 152 మీటర్ల ఎత్తుతో బ్యారేజీ నిర్మిస్తే సుమారు 2,300 ఎకరాల భూములు ముంపునకు గురయ్యే అవకాశం ఉందని, 150 మీటర్ల ఎత్తులో ఈ విస్తీర్ణం వెయ్యి ఎకరాల లోపే ఉండవచ్చని పేర్కొన్నారు. ఇవి ప్రాథమిక అంచనాలు మాత్రమే. తుది నిర్మాణ రూపకల్పన, సాంకేతిక సర్వేలు, సంబంధిత అధికారుల పరిశీలనల ఆధారంగా ముంపు పరిధిపై మరింత స్పష్టత రావాల్సి ఉంది.

మహారాష్ట్రలోని గ్రామాలు ముంపునకు గురికావని తెలంగాణ అధికారుల సమావేశంలో వివరించినట్లు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం వెల్లడించింది. అయినప్పటికీ వ్యవసాయ భూములు, స్థానిక జీవనోపాధి, పర్యావరణ అంశాలను విడివిడిగా పరిశీలించడం అవసరం. ప్రజలకు ఎలాంటి నష్టం కలగకుండా చూడాలన్నది ఈ ప్రాజెక్టు విషయంలో కీలకమైన అంశంగా మారింది.

ముంపు భూములకు పరిహారం చెల్లిస్తామని హామీ

మహారాష్ట్రలోని భూములకు ముంపు ప్రభావం ఉంటే అక్కడి నిబంధనల ప్రకారం పరిహారం చెల్లించేందుకు తెలంగాణ ప్రభుత్వం సిద్ధంగా ఉందని నీటిపారుదల శాఖ మంత్రి ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి వివరించినట్లు వార్తా నివేదికలు వెల్లడించాయి. భూములు కోల్పోయే రైతులకు న్యాయమైన పరిహారం అందించడం, ప్రభావిత కుటుంబాల ప్రయోజనాలను కాపాడడం ప్రాజెక్టు అమలులో ముఖ్యమైన బాధ్యత.

పరిహారం చెల్లింపు విషయంలో కేవలం భూమి విలువను మాత్రమే కాకుండా, వ్యవసాయ ఆదాయం, భూమిపై ఆధారపడిన కుటుంబాల పరిస్థితులు, ఇతర ఆస్తులపై ప్రభావం వంటి అంశాలను కూడా సంబంధిత చట్టాలు, నిబంధనల ప్రకారం పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది. అవసరమైతే పునరావాసానికి సంబంధించిన అంశాలను కూడా అధికారులు అధ్యయనం చేయాలి.

మహారాష్ట్రకు ఎలాంటి ప్రతికూల ప్రభావం ఉండకూడదన్న ఫడ్నవీస్ అభిప్రాయం నేపథ్యంలో ఈ అంశానికి మరింత ప్రాధాన్యం ఏర్పడింది. తెలంగాణకు సాగునీటి ప్రయోజనాలు కల్పించడంతో పాటు, పొరుగు రాష్ట్రంలోని ప్రజల హక్కులు, ప్రయోజనాలను కాపాడే విధంగా పరిష్కారం కనుగొనాల్సి ఉంటుంది.

అధికారుల కమిటీ ఏర్పాటు ప్రతిపాదన

బ్యారేజీ ఎత్తు పెంపుపై అన్ని అంశాలను పరిశీలించేందుకు రెండు రాష్ట్రాల నీటిపారుదల శాఖ ఉన్నతాధికారులతో కమిటీ ఏర్పాటు చేయాలన్న ప్రతిపాదన ముందుకు వచ్చింది. ఈ కమిటీ ద్వారా నీటి లభ్యత, బ్యారేజీ నిర్మాణ ఎత్తు, ముంపు విస్తీర్ణం, ప్రభావిత భూములు, పరిహారం, సాంకేతిక సాధ్యాసాధ్యాలను పరిశీలించే అవకాశం ఉంది. అవసరమైతే ప్రత్యామ్నాయ ఎత్తులు, ఇతర నిర్మాణ మార్గాలపైనా అధ్యయనం చేయవచ్చు.

అంతేకాకుండా, కేంద్ర జల సంఘం (సెంట్రల్ వాటర్ కమిషన్) తన పరిధిలోని సాంకేతిక అంశాలను పరిశీలించనుంది. అంతర్రాష్ట్ర ప్రాజెక్టులకు సంబంధించిన నీటి లెక్కలు, డిజైన్లు, ఇతర సాంకేతిక అంశాలపై అవసరమైన పరిశీలనలు పూర్తికావడం తదుపరి నిర్ణయాలకు ఉపయోగపడుతుంది.

కమిటీ అధ్యయనం పూర్తయిన తర్వాతే 152 మీటర్ల ఎత్తుతో నిర్మాణం సాధ్యమా? ఏవైనా మార్పులు అవసరమా? ముంపును తగ్గించేందుకు ప్రత్యామ్నాయాలు ఉన్నాయా? అనే అంశాలపై స్పష్టత వచ్చే అవకాశం ఉంది. అందువల్ల తాజా చర్చలను ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి తుది అనుమతిగా కాకుండా, పరిష్కారం దిశగా పడిన కీలక అడుగుగా చూడాలి.

ఎల్లంపల్లికి నీటిని తరలించే మార్గంపై దృష్టి

తుమ్మిడిహెట్టి బ్యారేజీ ఎత్తు ఖరారైన తర్వాత అక్కడి నుంచి ఎల్లంపల్లి వరకు నీటిని తరలించే మార్గానికి సంబంధించిన రూపకల్పన, భూసేకరణ పనులను వేగవంతం చేయాలని తెలంగాణ ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. నీటిని ఎక్కడి నుంచి, ఏ మార్గంలో, ఎంత సామర్థ్యంతో తరలించాలనే అంశాలు ప్రాజెక్టు మొత్తం వ్యయంపై ప్రభావం చూపుతాయి.

కాల్వలు, సొరంగాలు, పంప్‌హౌస్‌లు, ఇతర మౌలిక సదుపాయాల అవసరాన్ని ఇంజినీర్లు పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది. ఇప్పటికే ఉన్న వ్యవస్థలను ఉపయోగించుకునే అవకాశం ఉందా? వాటి సామర్థ్యాన్ని పెంచాలా? కొత్త నిర్మాణాలు చేపట్టాలా? అనే అంశాలపై సాంకేతిక నివేదికలు అవసరం. వీటితో పాటు భూసేకరణ, నిర్మాణ వ్యయం, నిర్వహణ ఖర్చులు, పనులు పూర్తయ్యేందుకు పట్టే సమయం వంటి అంశాలపైనా అంచనాలు రూపొందించాలి.

ప్రాజెక్టు ఎత్తుపై నిర్ణయం ఆలస్యమైతే తదుపరి పనుల ప్రణాళికపై కూడా ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంటుంది. అందువల్ల తెలంగాణ ప్రభుత్వం మహారాష్ట్రతో చర్చలను ముందుకు తీసుకెళ్లడంతో పాటు, అవసరమైన నివేదికలు సిద్ధం చేసుకోవడంపై దృష్టి పెట్టింది.

రైతులకు ఎప్పుడు అందుతాయి ప్రయోజనాలు?

తుమ్మిడిహెట్టి ప్రాజెక్టుపై తాజా పరిణామం రైతుల్లో ఆశలు పెంచే అంశమే. అయినప్పటికీ బ్యారేజీ నిర్మాణానికి సంబంధించిన అనుమతులు, సాంకేతిక అధ్యయనాలు, ఆర్థిక అంచనాలు, భూసేకరణ, నిర్మాణ పనులు, నీటి తరలింపు వ్యవస్థ ఏర్పాటు వంటి అనేక దశలు పూర్తికావాల్సి ఉంటుంది. అందువల్ల రైతులకు సాగునీరు ఎప్పటి నుంచి అందుబాటులోకి వస్తుందనే విషయంపై ఇప్పుడే ఖచ్చితమైన గడువు చెప్పడం సాధ్యం కాదు.

ప్రాజెక్టు పూర్తయిన తర్వాత కూడా నీటి లభ్యత, కాల్వల నిర్వహణ, సాగునీటి పంపిణీ ప్రణాళిక, సంబంధిత ప్రాంతాల అవసరాలకు అనుగుణంగా నీటి కేటాయింపులు వంటి అంశాలు కీలకంగా ఉంటాయి. నిర్మాణం మాత్రమే కాకుండా, నీటిని చివరి పొలానికి చేరవేసే వ్యవస్థ సమర్థంగా పనిచేసినప్పుడే రైతులకు ఆశించిన ప్రయోజనం అందుతుంది.

ప్రభుత్వం పేర్కొంటున్న రెండు లక్షల ఎకరాల సాగునీటి లక్ష్యం నెరవేరాలంటే ప్రాజెక్టు ప్రతి దశలోనూ సమన్వయంతో ముందుకు సాగాల్సి ఉంటుంది. ముఖ్యంగా గిరిజన ప్రాంతాల రైతులకు ప్రయోజనం కలిగేలా నీటి పంపిణీ, మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధిపై ప్రత్యేక దృష్టి అవసరం.

తెలంగాణ–మహారాష్ట్ర మధ్య సమన్వయమే కీలకం

తుమ్మిడిహెట్టి ప్రాజెక్టు విషయంలో తాజా చర్చలు రెండు రాష్ట్రాల మధ్య పరస్పర అవగాహనకు ప్రాధాన్యం పెంచాయి. తెలంగాణకు సాగునీటి అవసరాలు ఎంత ముఖ్యమో, మహారాష్ట్రలోని ప్రజల భూములు, పర్యావరణం, జీవనోపాధిని రక్షించడం కూడా అంతే ముఖ్యం. ఈ రెండు అంశాల మధ్య సమతుల్యత సాధించగలిగితేనే ప్రాజెక్టు ముందుకు సాగేందుకు మార్గం సుగమమవుతుంది.

రేవంత్ రెడ్డి ప్రభుత్వం 152 మీటర్ల ఎత్తు ప్రతిపాదనకు మద్దతు కూడగట్టేందుకు చేసిన ప్రయత్నాలకు ఫడ్నవీస్ సానుకూల స్పందన లభించడం ప్రస్తుతానికి ఆశాజనక పరిణామం. అయితే, ఈ సానుకూలతను తుది అంగీకారంగా భావించకుండా, అధికారుల అధ్యయనం మరియు తదుపరి నిర్ణయాల కోసం వేచి చూడాల్సి ఉంటుంది.

మొత్తంగా చూస్తే, తుమ్మిడిహెట్టి బ్యారేజీ ఎత్తు పెంపు అంశంలో చర్చలు కీలక దశకు చేరుకున్నాయి. 148 మీటర్ల ప్రతిపాదన నుంచి 152 మీటర్ల ఎత్తు దిశగా తెలంగాణ చేస్తున్న ప్రయత్నాలకు తాజా సమావేశం ఊతమిచ్చింది. ఇప్పుడు రెండు రాష్ట్రాల అధికారుల కమిటీ పరిశీలనలు, కేంద్ర జల సంఘం సాంకేతిక అధ్యయనాలు, ముంపు భూములపై స్పష్టత, పరిహార విధానం వంటి అంశాలే తదుపరి అడుగులను నిర్ణయించనున్నాయి. ఈ ప్రక్రియ సానుకూలంగా పూర్తయితే ఉమ్మడి ఆదిలాబాద్ ప్రాంతంలో సాగునీటి సదుపాయాల విస్తరణకు కొత్త అవకాశాలు ఏర్పడవచ్చు.